Framtíð fjarvinnu á Íslandi

Fjarvinna hefur á fáum árum þróast úr því að vera undantekning yfir í að verða eðlilegur hluti af vinnumarkaðnum. Á Íslandi hefur þessi þróun verið sérstaklega áberandi eftir heimsfaraldurinn, þegar mörg fyrirtæki og stofnanir þurftu að laga sig að nýjum vinnubrögðum á skömmum tíma. Nú er spurningin ekki lengur hvort fjarvinna verði hluti af framtíðinni, heldur hvernig hún muni móta íslenskt atvinnulíf til lengri tíma.

Í þessu bloggi skoðum við helstu tækifæri, áskoranir og framtíðarhorfur fjarvinnu á Íslandi.

Fjarvinna er komin til að vera

Fyrir mörg störf hefur komið í ljós að starfsfólk getur unnið jafn vel, eða jafnvel betur, utan hefðbundins skrifstofuumhverfis. Fyrirtæki hafa séð að framleiðni þarf ekki að minnka þótt starfsfólk vinni heiman frá sér hluta vikunnar.

Margir starfsmenn vilja einnig halda í þann sveigjanleika sem fjarvinna býður upp á, svo sem:

Minni ferðatíma.

Betra jafnvægi milli vinnu og einkalífs.

Meiri stjórn á vinnuumhverfi.

Möguleika á að búa utan höfuðborgarsvæðisins.

Ný tækifæri fyrir landsbyggðina

Eitt áhugaverðasta áhrif fjarvinnu á Íslandi er aukinn möguleiki fólks til að búa þar sem það kýs, án þess að þurfa að flytja nær vinnustaðnum.

Ef fyrirtæki eru tilbúin að ráða starfsfólk óháð búsetu getur það:

Styrkt atvinnulíf á landsbyggðinni.

Dregið úr þrýstingi á húsnæðismarkað á höfuðborgarsvæðinu.

Skapað fjölbreyttari starfskosti um allt land.

Auðveldað fólki að sameina náttúrunálægð og krefjandi störf.

Þetta gæti haft veruleg samfélagsleg áhrif til lengri tíma.

Blandað vinnufyrirkomulag verður líklega algengast

Flest bendir til þess að framtíðin verði ekki eingöngu fjarvinna eða eingöngu skrifstofuvinna. Í staðinn muni blandað vinnufyrirkomulag verða ríkjandi.

Margir vinnustaðir bjóða nú upp á:

2–3 daga í fjarvinnu.

Sameiginlega skrifstofudaga.

Sveigjanlega mætingu eftir verkefnum.

Þannig er reynt að sameina kosti fjarvinnu og mikilvægi persónulegra samskipta.

Áskoranir sem þarf að leysa

Þrátt fyrir marga kosti fylgja fjarvinnu einnig áskoranir.

1. Félagsleg tengsl

Starfsfólk getur upplifað minni tengingu við teymi og vinnustað. Sérstaklega geta nýir starfsmenn átt erfiðara með að mynda tengsl og læra menningu fyrirtækisins.

2. Mörk milli vinnu og einkalífs

Þegar heimilið verður einnig vinnustaður getur verið erfitt að „slökkva á vinnunni“ í lok dags.

3. Stjórnun og samskipti

Stjórnendur þurfa að þróa nýjar leiðir til að styðja starfsfólk, fylgjast með verkefnum og viðhalda góðri teymisvinnu.

Hvaða störf henta best fyrir fjarvinnu?

Fjarvinna hentar sérstaklega vel í störfum sem byggja á tölvu- og upplýsingavinnu, til dæmis:

Hugbúnaðarþróun.

Markaðssetningu.

Hönnun.

Bókhaldi og fjármálum.

Ráðgjöf.

Þjónustu og stuðningi á netinu.

Hins vegar eru mörg störf áfram bundin við ákveðinn stað, svo sem heilbrigðisþjónusta, iðngreinar og ýmis þjónustustörf.

Alþjóðleg tækifæri fyrir Íslendinga

Ein stærsta breytingin gæti verið sú að íslenskt starfsfólk geti í auknum mæli unnið fyrir erlend fyrirtæki án þess að flytja úr landi.

Það opnar möguleika á:

Hærri launum í sumum greinum.

Fjölbreyttari starfsframa.

Alþjóðlegri reynslu.

Aukinni samkeppni um hæft starfsfólk.

Um leið þurfa íslensk fyrirtæki að keppa við erlenda vinnuveitendur um sömu sérfræðinga.

Hvernig lítur framtíðin út?

Líklegt er að næstu ár einkennist af áframhaldandi þróun í átt að meiri sveigjanleika. Fyrirtæki sem bjóða upp á skynsamlegt jafnvægi milli fjarvinnu og staðvinnu gætu átt auðveldara með að laða að og halda í hæft starfsfólk.

Fjarvinna verður því líklega ekki tímabundin breyting heldur varanlegur hluti af íslenskum vinnumarkaði. Hún mun hafa áhrif á búsetu, samgöngur, húsnæðismál og jafnvel hvernig við skilgreinum vinnustaðinn sjálfan.

Lokaorð

Framtíð fjarvinnu á Íslandi virðist björt, en hún krefst einnig nýrrar hugsunar um stjórnun, samskipti og vinnumenningu. Fyrirtæki sem ná að nýta tæknina án þess að missa mannlegu tengslin munu líklega standa sterkust í samkeppninni um hæft starfsfólk á komandi árum.

Spurningin er því ekki hvort fjarvinna muni hafa áhrif á framtíð atvinnulífsins á Íslandi – heldur hversu mikil þau áhrif verða.